Pengertian Purwakanthi
Purwakanthi asal dari Purwa
artinya depan, Kanthi artinya sama, persamaan. Purwakanthi merupakan
alunan bunyi yang sama pada beberapa kata dalam sastra Jawa dan Sunda. Terdapat
tiga macam purwakanthi yaitu purwakanthi guru swara, purwakanthi guru sastra, dan
Purwakanthi guru Basa atau guru lumaksita.
1.
Purwakanthi guru swara adalah persamaan bunyi ( huruf
Vokalnya sama ),
2. purwakanthi sastra
adalah persamaan huruf ( huruf konsonan/huruf mati).
3. Purwakanthi guru
basa/lumaksita adalah Lumaksita artinya berjalan ; jadi persamaan
kata-kata antara kalimat yang pertama dengan kalimat yang kedua.atau kata-kata
yang pertama ditulis kembali pada kalimat berikutnya.
·
Ana awan, ana pangan
·
Ngalah nanging oleh
·
Sing salah kudu seleh
·
Becik ketitik ala ketara
·
Sing weweh bakal pikoleh
·
Adigang adigung adiguna
·
Inggih-inggih ora kepanggih
·
Ciri wanci lelai ginawa mati
·
Desa mawa cara negara mawa tata
·
Witing tresna jalaran seka kulina
·
Giri lungsi, jalma tan kena ingina
·
Yen menang, aja njur sewenang wenang
·
Ana bungah, ana susah iku wis lumrah
·
Sing gelem ngalah, bakal luhur wekasane
·
Yen krasa enak, aja njur lali anak, lali bojo, lali
kanca
Purwakanthi
guru sastra
·
Tata titi titig tatag, tanggung tertib
·
Aja dhemen memada, dhateng saphadhaning dumadi
·
Taberi nastiti lan ngati-ati, mesthi bakal dadi
·
Wong jejodohan kudu ngelingi :
babat,bibit,bobot,bebet
·
Ruruh,rereh,ririh ing wewarihipun, mrih reseping para
muyarsi
·
Ing ngarsa sung tuladha, ing madya mangun karya, tut
wuri handayani
·
Tarti tata-tata, ate metu turut ratan, diutus tuku
tahu tempe dhuwite kertas telung atus
·
Tindak tanduk lan tutur kang kalantur, tamtu
katula-tula katali, bakal kacatur,katutuh, kapatuh, pan dadi awon
·
Sluman slumun slamet, salamun nyemplung kali plung,
slulup slelep-slelep oleh slepi isi klobot, Njumbul bul klambine teles bles
·
Kala kula kelas kalih, kula kilak kalo kalih kuli-kuli
kula, kalo kula kéli, kali kilén kula, kalo kula kampul-kampul, kula kelap
kelip kala-kala keling-keling
Purwakanthi guru
basa/guru lumaksita
·
Bayem ardha, ardhane ngrasuk busana
·
Witing klapa, klapa muda saumpama
·
Carang wreksa, wreksa wilis tanpa patra
Purwakanthi
Purwakanthi utawa puisi yaiku tembang utawa ukara kang ora
nggenah basane utawa kalimate. Purwakanthi kang runtut basané jenengé purwakanthi basa, déné yèn ing
sastra sinebut purwakanthi
sastra. Purwakanthi bisa awujud ukara lumrah, bisa uga ngemot permen,
esteh, utawa gembong.
Tuladhane:
·
Aja dumèh ora terus kementhus.
·
mlaku pncang kesandung njompelang.
Purwakanthi miturut wujudé kaperang dadi telu,
yaiku :
Bab lan Paragraf
A.Purwakanthi swara (abab)
Purwakanthi swara yaiku unèn-unèn kang runtut idune
(ababel) Tuladha:
·
Gemi setiti ngati-ati
·
Bungah susah iku apesmu
·
Désa mawa cara negara mawa tata
·
Aku lara paling para
B.Purwakanthi sastra
Purwakanthi sastra yaiku unèn-unèn kang mbulet sastrané
(konsonan) Tuladha :
·
Cabe cabean terong terongan sekilo 1000
·
kenyeh
·
Kala kula kelas kalih kula kulak soto
C.Purwakanthi basa/lumaksita
Purwakanthi basa/lumaksita yaiku unèn-unèn kang nggilani
saka rong gatra. Pungkasané gatra kapisan, dadi wiwitane gatra kapindho.
Thuladha :
·
Jarwa pinter, pintere satriya ing
pringgondani
·
Bayem arda, ardane ngrusak busana
·
Kolik priya, priyagung anjani putra
Tidak ada komentar:
Posting Komentar